Demencja to zespół objawów związanych z postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych mózgu, które znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie. Choroba Alzheimera stanowi około 60-70% wszystkich przypadków demencji diagnozowanych w poradniach neurologicznych. Pozostałe typy to demencja naczyniowa, demencja z ciałami Lewy’ego oraz demencja czołowo-skroniowa.

W regionie Dolnego Śląska  tak jak w całym kraju obserwujemy rosnącą liczbę zachorowań, co wynika zarówno ze starzenia się społeczeństwa, jak i lepszej świadomości objawów wśród mieszkańców Wrocławia. Wczesne rozpoznanie zaburzeń poznawczych pozwala na wdrożenie leczenia farmakologicznego, które może spowolnić progresję choroby nawet o kilka lat.

Zaburzenia pamięci krótkotrwałej

Najwcześniejszym objawem choroby Alzheimera są problemy z pamięcią świeżą przy zachowanej pamięci zdarzeń odległych. Pacjent może szczegółowo opowiadać o wydarzeniach sprzed 30 lat, ale nie pamięta, co jadł na śniadanie lub że godzinę temu odwiedziła go rodzina. W praktyce klinicznej  obserwujemy, że pacjenci często nie pamiętają wizyt w pobliskim sklepie mimo codziennych zakupów tam przez lata.
Charakterystyczne jest powtarzanie tych samych pytań w krótkich odstępach czasu – pacjent może pytać o tę samą wizytę lekarską co 10-15 minut, za każdym razem reagując tak, jakby słyszał informację po raz pierwszy. To nie jest zwykła roztargnienie – to objaw uszkodzenia hipokampów odpowiedzialnych za konsolidację pamięci.

Dezorientacja w czasie i przestrzeni

Pacjenci z początkowymi objawami demencji często mylą dni tygodnia, daty, a czasem nawet pory roku. W gabinecie neurologicznym regularnie spotykamy pacjentów przekonanych, że jest inny miesiąc lub rok. Dezorientacja przestrzenna objawia się problemami z trafieniem do znanych miejsc – pacjent może zgubić się w drodze z przystanku do domu, którą pokonywał codziennie przez dziesięciolecia.

Trudności językowe i komunikacyjne

Afazja nominalna, czyli trudności ze znalezieniem właściwych słów, to wczesny objaw demencji często bagatelizowany przez rodziny. Pacjent używa opisów zamiast konkretnych nazw – mówi „to do pisania” zamiast „długopis” lub „tam gdzie leczy zęby” zamiast „dentysta”. W zaawansowanej fazie pojawiają się neologizmy – wymyślone słowa oraz parafazje – zastępowanie słów podobnie brzmiącymi.

Zmiany osobowości i zachowania

W poradniach neurologicznych często słyszymy od rodzin: „to już nie jest ta sama osoba”. Pacjent dotychczas spokojny staje się agresywny, osoba towarzyska izoluje się społecznie. Obserwujemy apatię, utratę zainteresowań, wycofanie z aktywności, które wcześniej sprawiały radość. Pacjent przestaje chodzić na spotkania Uniwersytetu Trzeciego Wieku lub rezygnuje z cotygodniowych spotkań ze znajomymi.

Zaburzenia funkcji wykonawczych

Problemy z planowaniem i organizacją to kluczowe objawy demencji. Pacjent nie potrafi przygotować prostego posiłku, mimo że gotował całe życie. Ma trudności z obsługą bankomatu, nie radzi sobie z płaceniem rachunków czy prowadzeniem domowego budżetu. Charakterystyczne jest niewłaściwe ubieranie się – zakładanie zimowej kurtki w lipcu lub wychodzenie w kapciach na ulicę.

W diagnostyce przeprowadzanej w poradniach neurologicznych około 15% przypadków zaburzeń pamięci ma przyczyny odwracalne. Niedoczynność tarczycy może dawać objawy podobne do demencji – leczenie hormonalne przynosi poprawę. Niedobór witaminy B12, częsty u wegetarian i osób po 65 roku życia, powoduje zaburzenia pamięci ustępujące po suplementacji.

Depresja wieku podeszłego, często diagnozowana w poradniach zdrowia psychicznego  może imitować demencję. Różnica polega na tym, że pacjent z depresją mówi „nie wiem”, „nie pamiętam”, podczas gdy chory na alzheimera konfabuluje – wymyśla odpowiedzi. Wodogłowie normotensyjne charakteryzuje triada objawów: zaburzenia chodu, nietrzymanie moczu i demencja – jest to stan operacyjny.

Jeśli zauważasz opisane objawy u siebie lub bliskiej osoby, nie zwlekaj z konsultacją. We Wrocławiu funkcjonuje kilkanaście poradni neurologicznych. Wczesna diagnostyka i interwencja mogą spowolnić progresję choroby o 2-3 lata, co w praktyce oznacza dłuższe zachowanie samodzielności i lepszą jakość życia. Pamiętaj – zaburzenia pamięci to problem medyczny wymagający profesjonalnej oceny, nie naturalny element starzenia.

Diagnostyka zaburzeń pamięci we Wrocławiu